تاریخچه جلفا

جلفا در اعصار و قرون

جلفا از زمانهاي پيش از ميلاد به خاطر موقعيت جغرافيايي و استراتژي اهميت خاصي داشته و از لحاظ فرهنگي و مدني داراي شهرتي بس فراوان بوده است.

به طوري كه اصحاب الارس در زمان حضرت سليمان بن داود در اين منطقه ظهور كرده و سبب ايجاد دوازده شهر در كنار رودخانه ارس شدند ، كه نام دوازده ماه بر آنها اطلاق گرديد كه عبارتند از : آبان - آذر - دي - بهمن - اسفند - فروردين - ارديبهشت - خرداد - تير - مرداد - شهريور و مهر كه پايتخت ملك آنها شهر اسفندار بود ، مردم اين شهر صنوبر پرست بودند و از آب چشمه زير صنوبر با اعتقاد بر اينكه در صورت مصرف از آن خشك مي شود استفاده نمي كردند و آب مصرفي خود و حيواناتشان را از رودخانه ارس تامين مي كردند .
مردم اين شهر ها براي خود اعيادي در نظر گرفته بودند كه بر سر هر ماهي و هر برجي در يك شهر از اين شهر هاي دوازده گانه جمع مي شدند و پس از بستن يك چادر حرير به درخت صنوبر و ذبح كردن قرباني هاي خويش بر آنها آتش مي زدند و پس از دود كردن لاشه حيوانات و حائل شدن بين مردم و صنوبر به ناله و زاري پرداخته و از درخت صنوبر مي خواستند تا از تقصير آنها بگذرد .
پس از اتمام اين مراسم تا ماه بعد مشغول انجام كارهاي خود مي شدند و زماني كه نوبت اسفندار پايتخت اصحاب الارس فرا مي رسيد ، هر شهر پس از تدارك قرباني و خيمه زني در كنار درخت صنوبر از باب هاي دوازده گانه شهر كه از هر باب آن ، مخصوص يك شهر بود ، وارد مي شدند و بعد از عبادت به شادي و خوشحالي مي پرداختند .
مكان مخروبه شهر بهمن در حوالي قبچاق روستاي نوشيروان از توابع بخش مركزي جلفا است كه به آن بهمن يا بهرام اطلاق مي شود.
خداوند مردم اين شهر ها را به علت عدم اعتقادات ديني موجب نفرين قرار داد و همه شهر ها را بجز ارديبهشت { اردوباد فعلي در جمهوري خود مختار نخجوان} را ويران كرد كه به عنوان شهر مذهبي شهرهاي دوازده گانه مطرح بود .
كتاب جغرافياي كيهان ، نواحي جلفا را از قلمرو ارمنستان قلمداد مي كند و خلاصه تاريخ اين ناحيه را از عهد هخامنشي چنين بيان مي كند .
ساتراپي سوم ارمنستان بين سرچشمه فلات ، دجله و كورا و ارس واقع شده و پايتخت قديم آن موسوم به آرتاگز Artaxa است در كنار رودخانه ارس قرار دارد و نواحي پست آن مخصوصا دره ارس بسيار حاصلخيز است و محل چراگاه هاي بزرگ و تربيت اسبهاي خوب بوده است و ساتراپهاي ارمنستان مكلف بودند همه ساله تعدادي اسب به دربار ايران تقديم دارند .
پس از زوال هخامنشي در عهد سلوكي ها اين ايالات مستقل شدند ولي دوباره در زمان اشكانيان ارمنستان از ايران اطاعت كرده و ماليات مي دادند ولي در اواخر دوره اشكاني ، ارمنستان گرفتار تحريكات روميان بود و گاه گاه از دولت روميان اطاعت مي نمود ، در عصر ساساني حدود شمالغرب ايران تا كوههاي قفقاز توسعه يافت ولي بعد در عصر شاهان ضعيف ساساني ارمنستان از طرف دولت روم حمايت شد و پس از توسعه قلمرو اسلامي اين ايالات هم جزء كشور اسلامي محسوب مي شدند .
پس از كشمكشهاي زياد و جنگهاي صليبي كه ميان مسلمين و مسيحيان به وقوع پيوست امپراطوران مسيحي اروپا در جنگها دخالت نمودند و باعث تضعيف قواي مسلمانان گرديدند و كليساي بيزانس دامنه نفوذ خود را در شرق وسعت داده و در ارمنستان و گرجستان به تاسيس مراكز مذهبي اقدام نمودند كه از جمله كليساي ايروان، تفليس و اوچ كليسا در نزديكي ارس مي باشد .
تاريخ جلفا را مورخين به قرن 5 قبل از ميلاد ارجاع مي دهند كه در آن زمان اسم جلفا، جولاء (بافنده ) بود و پس از مكان گزيني ارامنه جولا به جوغا تغيير كلمه داد ، ولي پس از كوچاندن ارامنه توسط شاه عباس صفوي نام لاتين Jolfa به اين مكان گزيده شد.

جلفا در سفرنامه ها و آثار مورخان

در سفرنامه های بسیاری در مورد ارس و جلفا که محل گذر سیاحان قرار گرفته مطالبی نگاشته شده است که از آن جمله می توان با موارد ذیل اشاره کرد :

  • اولیای چلبی از دانشمندان و سیاحان مشهور دولت عثمانی
  • ماری پوتی و هیات فرانسوی همراه مربوط به دوران لوئی چهاردهم
  • آمبروسیو کنتارینی
  • حاج سیاح ایرانی
  • خانلر میرزا اعتصام الملک
  • هنریش بروکش
  • ژان تاورنیه
  • و ...

 

 

 

اوقات شرعی



آمار بازدید

امروز48
دیروز39
این هفته114
این ماه694
مجموع138341